Zmiany klimatyczne nie oszczędzają najcenniejszych polskich ekosystemów. Leśnicy z Nadleśnictwa Hajnówka alarmują: letnie susze, wysokie temperatury oraz ubytek wody w lokalnych ciekach stają się coraz większym problemem w Puszczy Białowieskiej. Szczególnie dotkliwie procesy te widać na przykładzie zbiornika wodnego w Topile oraz całej zlewni rzeki Perebel, gdzie obniżający się poziom wód zagraża stabilności siedlisk.
Odpowiedzią na te kryzysowe zjawiska jest strategiczna inwestycja, która ma przywrócić naturalną równowagę hydrologiczną w regionie.
Unijne fundusze na ratunek zbiornikowi Topiło
Dzięki pozyskaniu środków z Unii Europejskiej, Nadleśnictwo Hajnówka oficjalnie rozpoczęło wdrażanie działań w ramach projektu „Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych – kontynuacja”.
Głównym celem przedsięwzięcia jest renaturyzacja zbiornika Topiło oraz modernizacja przestarzałej infrastruktury hydrotechnicznej. Planowane prace obejmują:
- Remont i uszczelnienie grobli, co powstrzyma bezpowrotne straty wody,
- Modernizację jazów, gwarantującą pełną kontrolę nad poziomem piętrzenia,
- Poprawę retencji korytowej i gruntowej w najbliższym sąsiedztwie akwenu.
Retencja kluczem do ochrony Puszczy Białowieskiej
Nadleśnictwo stawia na sprawdzone zasady ekologii i adaptacji do zmian klimatu. Jak podkreślają leśnicy:
„Nie mamy wpływu na ilość opadów, ale możemy sprawić, aby woda, która trafia do lasu, pozostawała w nim jak najdłużej”.
Zatrzymywanie wody w zlewni rzeki Perebel pozwoli na lepsze uwilgotnienie gleb, wsparcie unikalnych mokradeł oraz zwiększenie odporności leśnych ekosystemów Puszczy Białowieskiej na przedłużające się okresy bezdeszczowe.
Bezpieczeństwo pożarowe i słynna kolejka wąskotorowa
Topiło to nie tylko przyrodniczy azyl na terenie Obiektu Światowego Dziedzictwa UNESCO, ale też miejsce o kluczowym znaczeniu turystycznym i logistycznym. W ramach modernizacji zaplanowano:
- Drugi punkt czerpania wody – strategiczny element systemu ochrony przeciwpożarowej puszczy.
- Wzmocnienie grobli komunikacyjnych – trasa pomiędzy zbiornikiem środkowym i dolnym to kultowy szlak leśnej kolejki wąskotorowej, a górna grobla służy jako droga dojazdowa. Ich zabezpieczenie ochroni zarówno turystów, jak i techniczną sprawność obiektów.
Start prac przygotowawczych
Odbudowa zasobów wodnych to proces długofalowy, którego efekty będą zależeć od natury – m.in. zimowych opadów i stopniowego nasycania gleby.
Pierwszy krok został jednak wykonany. Nadleśnictwo Hajnówka zleciło przygotowanie kompleksowej dokumentacji projektowej. Obejmuje ona analizy hydrologiczne, opracowanie koncepcji renaturyzacji, operaty wodnoprawne oraz zdobycie wymaganych decyzji administracyjnych. To niezbędny etap przed ogłoszeniem przetargu i rozpoczęciem właściwych robót budowlanych.
